Menu

••Welzijn en de ontwikkelingen in het sociale domein

mo-bijbeeld-05.png

Inleiding
Met de decentralisaties van de AWBZ, Jeugdzorg, Participatiewet en de Wet Passend Onderwijs krijgt de gemeente de regie over een groot deel van het sociale domein. Dit biedt voor zowel de gemeenten als de organisaties die in het veld opereren de mogelijkheid om het complexe sociale domein te vereenvoudigen. De kern moet een integrale en meer generalistische aanpak in de nulde en eerste lijn zijn ter voorkoming van duurdere zorg in de tweede lijn. Deze ontwikkelingen gaan snel, hebben grote gevolgen en gaan de komende jaren nog onverminderd door. Om een goed antwoord te kunnen bieden op het ‘geweld’ van de decentralisaties, in samenhang met bezuinigingen die op de gemeenten en organisaties afkomen, is het belangrijk dat je als organisatie hier pro-actief in blijft acteren. In het licht van de participatiesamenleving waar het kabinet naar toe wil, is het daarbij nood- zakelijk samen te werken met andere organisaties in het sociale domein bij voorkeur vanuit een gedeelde visie op de inrichting ervan.

Vorming sociale teams
In veel gemeenten komen pilots met sociale buurt/wijkteams tot stand, waarin onder andere geëxperimenteerd wordt met het creëren van een zogenaamde gekantelde werkwijze en een nieuwe toegang voor de burgers met een (hulp)vraag tot de WMO en tweedelijnszorg. De pilots zijn van divers van aard door o.a. een verschillende samenstelling en verschillende opdrachten die ze meekrijgen. Samenwerking staat hierbij voorop.
De gekantelde werkwijze betekent dat werkers de focus meer dan in het verleden hebben op de ‘Eigen kracht’ van de burgers en daarbij meer gebruik maken van de eigen sociale omgeving van de burgers. Er wordt nauw samengewerkt tussen vrijwilligers en mantel-zorgers uit de nulde lijn en professionele werkers uit de eerste lijn om samen met de hulpvrager te zoeken naar wat deze zelf kan.
In Groningen en Drenthe is in hoge mate overeenstemming binnen welzijn over hoe sociale teams zouden moeten opereren. De teams houden zich bezig met aspecten op het brede terrein van wonen, werken, zorg en welzijn en zijn niet specifiek gekoppeld aan een doelgroep of leeftijdsgroep. De teams zijn het eerste aanspreekpunt voor het maken van één gezin, één plan met één regisseur. De doelgroep jeugd vormt hierop nog deels een uitzondering omdat vanwege de decentra-lisatie van de jeugdzorg de continuïteit van de zorg in de overgangsperiode geborgd moet zijn. Hierdoor ontstaan aansluitend op de bestaande CJG (Centra voor Jeugd & Gezin) structuur in diverse gemeenten naast sociale teams ook jeugdteams. In de visie vanuit welzijn zouden deze teams op de langere termijn moeten integreren of minimaal heel goed met elkaar in verbinding staan.

Samenstelling sociale teams
Een sociaal team is niet groot en bestaat gemiddeld uit vijf tot maximaal 10 leden. Het team is multi-disciplinair samengesteld en bestaat uit eerstelijns professionals (HBO niveau) met een verschillende achtergrond. De werkers opereren als zogenaamde t-shaped profes-sionals. Deze professionals zijn specialist in het sociale team, vanuit hun specifieke achtergrond, en generalist naar de burgers.

In algemene zin kun je zeggen dat in de kern altijd drie soorten generalisten in het sociaal team aanwezig zijn, te weten: 1) Generalist zorgverlening (wijkverpleegkundige) 2) Generalist hulpverlening (maatschappelijk werker) 3) Generalist samenlevingsopbouw (opbouwwerker, sociaal cultureel werker) Dit basisteam kan aangevuld worden met andere disciplines, afhankelijk van aanwezige problematiek in een wijk, waarvoor wijkanalyses een goed vertrekpunt vormen.
Taken van het sociale team
• Zichtbaar aanwezig zijn in de wijk (outreachend)
• Signaleren van vragen in de wijk
• Geven van informatie en advies
• Stimuleren en faciliteren van ontmoeting
• Bevorderen van participatie, activering
• Uitvoeren van 1e lijns hulpverlening – en ondersteuning
• Er bij halen van meer gespecialiseerde zorg indien noodzakelijk

Registratie en ICT
Hier is nog geen eenduidige lijn in te ontdekken, maar wel uiterst actueel als te regelen knelpunt. Gemeenten zijn op zoek naar vernieuwende systemen, maar trekken hier nog nauwelijks gezamenlijk in op. Privacy is daar waar wordt samengewerkt in multi-disciplinair samengestelde sociale teams een onderwerp wat veel discussie oproept. Landelijk is door een vijftal welzijnsorganisaties (MJD, Tintengroep, Lumensgroep, Kwadraad en Noordermaat) de coöperatie I-Kracht opgericht (www.ikracht.nl), waarbij een gedeeld uitgangspunt is dat de klant eigenaar is van het eigen online dossier. De verwachting is dat zich hier veel organisaties bij aan zullen sluiten
 

Door Peter Elmont, directeur/bestuurder NoorderMaat